Czym jest zespół kanału nadgarstka?
Zespół kanału nadgarstka (nazywany również zespołem cieśni nadgarstka), jest najczęściej spotykaną neuropatią uciskową nerwów obwodowych. Jest wywołany uciskiem na nerw pośrodkowy w rzucie kanału nadgarstka – przestrzeni ograniczonej od dołu i boków kośćmi nadgarstka, a od góry troczkiem ścięgien zginaczy.
Przyczyny i mechanizm choroby
Częstość występowania szacuje się w zależności od wieku i płci nawet do 10 % populacji. Dotyczy najczęściej pacjentów w przedziale wiekowym pomiędzy 40 i 70 rokiem życia, częściej objawy występują u kobiet, mogą nasilać się w podczas ciąży, a po niej nie ustępować, mogą być składową neuropatii cukrzycowej. Większość dolegliwości nazywanych zespołem cieśni nadgarstka wynika z ucisku nerwu pośrodkowego w przestrzeni anatomicznej nazywanej kanałem nadgarstka, co prowadzi do zwiększonego ciśnienia na nerw i jego otaczające struktury. Przyczyną może być wcześniejszy uraz, intensywne powtarzające się ruchy, a nawet nieprawidłowe ułożenie nadgarstka podczas pracy lub snu. Osoby pracujące przy komputerze, wykonujące monotonne ruchy ręką lub pracujące w pozycjach wymagających zgięcia nadgarstka są bardziej narażone na rozwój tej choroby.
Objawy zespołu kanału nadgarstka
Objawy zespołu kanału nadgarstka mają charakterze przewlekły i nasilającym się. Początkowo pojawiają się w nocy. Pacjenci zgłaszają drętwienia odczuwalne w palcach od I do III, czasem w obrębie palca czwartego. Z czasem mrowienia i kłucia wybudzające ze snu, odczuwalne są w ciągu dnia i promieniują do okolicy łokcia. Do objawów bólowych u osób z zespołem kanału nadgarstka mogą dołączać się trudności ruchowe w precyzyjnych czynnościach a nawet podczas zapinania i rozpinania guzików czy szycia. W zaawansowanych stadiach obserwuje się zaniki mięśniowe i zmniejszenie potliwości w obrębie ręki
Zapobieganie zespołowi cieśni nadgarstka
Możemy w pewnym zakresie zmniejszyć ryzyko występowania tego schorzenia oraz w przypadku początkowego okresu nasilenie objawów, szczególnie u osób które są narażone na częste obciążenie nadgarstka w swojej pracy lub aktywnościach.
Ergonomia i odpowiednie warunki pracy
- Ustawienie stanowiska pracy, tak aby unikać długotrwałego zgięcia lub skręcania nadgarstka.
- Wykonywanie regularnych przerw w pracy, szczególnie podczas wykonywania monotonnych ruchów, aby dać odpoczynek nadgarstkowi.
- Korzystanie z ergonomicznych narzędzi pracy, takich jak specjalne klawiatury komputerowe czy podkładki pod nadgarstki, które mogą zmniejszyć nacisk na nadgarstek.
Ćwiczenia i stosowanie odpowiednich technik
- Ćwiczenia wzmacniające – regularne wykonywanie ćwiczeń wzmacniających mięśnie nadgarstka i przedramienia może pomóc w zmniejszeniu ryzyka urazów.
- Prawidłowe techniki pracy – nauka właściwych technik wykonywania czynności, szczególnie podczas podnoszenia ciężkich przedmiotów czy wykonywania powtarzalnych ruchów.
- Unikanie nadmiernego obciążenia – stosowanie się do zaleceń dotyczących obciążenia pracy, unikanie noszenia zbyt ciężkich przedmiotów lub wykonywania zbyt intensywnych ruchów.
- Regularne robienie przerw – w trakcie których można wykonywać ćwiczenia rozciągające dla nadgarstka i mięśni rąk.
Leczenie nadgarstka
We wczesnych stadiach zespołu kanału nadgarstka leczenie może być zachowawcze. Obejmuje stosowanie ortez na noc, iniekcji sterydowych w obrębie kanału nadgarstka, stosowanie leków p/bólowych lub ograniczających stan zapalny.
W przypadku nieskuteczności takiego leczenia wskazane jest postępowanie operacyjne. Operacja polega na uwolnieniu, odbarczeniu nerwu pośrodkowego w obrębie kanału nadgarstka przez przecięcie jego górnej ściany zbudowanej przez troczek ścięgien zginaczy. Zabieg można przeprowadzić w znieczuleniu miejscowym, może też być pogłębiony o dodatkowe czynności.
Diagnostyka zespołu kanału nadgarstka
Kwalifikacja do leczenia powinna być poprzedzona przeprowadzeniem wywiadu na temat czasu trwania i charakteru dolegliwości oraz wnikliwym badaniem przez doświadczonego ortopedę, chirurga ręki. Badanie obejmuje ocenę zakresu czucia, testy prowokacyjne i pomiar siły mięśniowej jak również dotyczy analizy w kierunku innych chorób i zespołów bólowych o podobnym charakterze dolegliwości. Pomocne mogą być badania dodatkowe: obrazowe jak RTG czy USG oraz badania elektrofizjologiczne.
Postępowanie po operacji
Po zaszyciu rany stosuje się jałowy opatrunek z lekkim stopniem ucisku. W pierwszym dniu po zabiegu kończynę można unosić, a w kolejnych samodzielnie rozpocząć ćwiczenia funkcjonalne poprawiające ruch palców i zmniejszające ich obrzęk. Niezdolność do pracy trwa najczęściej 2-3 tygodnie, ale może być przedłużona do 6 tygodni w przypadku wykonywanie bardziej obciążających lub precyzyjnych czynności. Leki przeciwbólowe w okresie pooperacyjnym mogą być pomocne jednak w wielu przypadkach nie są potrzebne.
