Skręt przyczepka jądra lub najądrza u chłopca to jedna z przyczyn nagłego bólu moszny. Przyczepek jądra lub najądrza jest niewielką strukturą położoną w mosznie. Nie pełni on istotnej funkcji – jest pozostałością rozwoju płodowego, ale może ulec skręceniu wokół własnej osi. W takiej sytuacji dochodzi do zaburzenia jego ukrwienia z następową martwicą, miejscowego stanu zapalnego i bólu. Ponieważ objawy mogą przypominać znacznie groźniejszy w skutkach skręt jądra, każdy nagły ból w okolicy moszny u chłopca wymaga pilnej oceny lekarskiej.
Czym jest przyczepek?
Przyczepek jądra lub najądrza to drobna pozostałość rozwojowa znajdująca się w obrębie moszny. Nie jest obecny u każdego chłopca, a sama obecność nie daje żadnych objawów. Problemem medycznym jest skręt przyczepka wokół własnej osi prowadzący do jego martwicy z powodu niedokrwienia. W odpowiedzi na niedokrwienie organizm reaguje miejscowym stanem zapalnym: bólem, obrzękiem i zaczerwienieniem skóry moszny.
Skręt przyczepka jądra lub najądrza występuje najczęściej u chłopców w wieku szkolnym, zwykle między 7. a 14. rokiem życia. Może pojawić się nagle, bez urazu i bez wcześniejszych dolegliwości. Czasami ból narasta stopniowo, ale bywa też nagły i silny i rodzice szybko szukają pomocy medycznej.
Objawy skrętu przyczepka jądra lub najądrza
Najczęstszym objawem jest ból jednej strony moszny. Ból związany ze skrętem przyczepka lokalizuje się najczęściej w okolicy górnego bieguna jądra. Chłopiec poza bólem jądra może zgłaszać ból podbrzusza, ból pachwiny, ale także dyskomfort podczas chodzenia. Moszna bywa zaczerwieniona, obrzęknięta i bolesna w badaniu.
U części chłopców widoczny jest tak zwany objaw niebieskiej kropki – jest to skręcony przyczepek, który uległ martwicy w wyniku czego zaczął prześwitywać przez skórę moszny. Ten objaw może sugerować skręt przyczepka jądra, ale nie występuje w każdym przypadku i nie może być jedyną podstawą rozpoznania skrętu przyczepka.
W odróżnieniu od skrętu jądra, w skręcie przyczepka ból narasta wolniej, a stan ogólny chłopca jest dobry. Ponieważ trudno jednoznacznie ocenić przyczynę bólu moszny na podstawie samego opisu objawów, badanie lekarskie jest konieczne u każdego chłopca z dolegliwościami okolicy narządów płciowych zewnętrznych.
Skręt przyczepka jądra lub najądrza a skręt jądra
Rozróżnienie tych dwóch jednostek chorobowych ma bardzo duże znaczenie: skręt jądra jest stanem nagłym, w którym dochodzi do patologii w obrębie powrózka nasiennego i przerwania dopływu krwi do jądra. Jeżeli pomoc nie zostanie udzielona szybko, jądro może ulec trwałemu uszkodzeniu i koniecznym jest jego usunięcie. W skręcie przyczepka jądra lub najądra zagrożona jest niewielka struktura dodatkowa, a nie samo jądro, jednak objawy obu chorób potrafią być podobne, szczególnie w fazie początkowej.
Rodzic nie powinien próbować samodzielnie rozstrzygać, z którą sytuacją kliniczną ma do czynienia. Nagły ból jądra, obrzęk czy zaczerwienienie moszny lub nietypowe ustawienie jądra w mosznie zawsze wymagają pilnej konsultacji lekarskiej. W praktyce medycznej najpierw trzeba wykluczyć skręt jądra, ponieważ czas od początku objawów ma znaczenie dla zachowania narządu.
Diagnostyka bólu moszny u chłopca
Podstawą diagnostyki bólu moszny u chłopca jest badanie lekarskie. Lekarz ocenia lokalizację bólu, wygląd moszny, ustawienie jąder w mosznie, obecność obrzęku i zaczerwienienia moszny oraz obecność odruchu z mięśnia dźwigacza jądra. Czas trwania objawów, uraz okolicy moszny, gorączka, dolegliwości przy oddawaniu moczu, nudności i wymioty mają znacznie podczas poszukiwania przyczyn bólu.
Bardzo często wykonywane jest USG moszny z oceną przepływu krwi w jądrach metodą Dopplera. Badanie to pomaga sprawdzić, czy jądro jest prawidłowo ukrwione. W skręcie przyczepka jądra lub najądrza przepływ krwi w jądrze pozostaje zachowany, natomiast w skręcie jądra może być zmniejszony lub nieobecny. Czasem lekarz zaleca również badanie ogólne moczu celem wykluczenia zakażenia układu moczowego.
Jeśli obraz kliniczny budzi podejrzenie skrętu jądra, chłopiec powinien być natychmiastowo skierowany do najbliższego oddziału chirurgii lub urologii dziecięcej, czasem nawet bez wykonywania badań dodatkowych.
Kiedy pilnie zgłosić się do lekarza?
Pilna konsultacja lekarska jest potrzebna zawsze, gdy chłopiec zgłasza nagły ból jądra lub moszny. Szczególnie niepokojące są nagły i silny ból jądra, narastający obrzęk, zaczerwienienie moszny, nieprawidłowe ułożenie jądra w mosznie oraz objawy towarzyszące: nudności, wymioty, gorączka, przedłużający się ból moszny po urazie, trudności w chodzeniu albo wyraźne pogorszenie stanu ogólnego chłopca.
W przypadku bólu moszny nie należy czekać z konsultacją lekarską. Objawy mogą zmieniać swoje nasilenie, ale zmniejszenie dolegliwości nie wyklucza obecności poważnej przyczyny. W przypadku podejrzenia skrętu jądra liczą się godziny, dlatego dziecko powinno trafić do lekarza natychmiast.
Leczenie skrętu przyczepka jądra lub najądrza
Jeżeli lekarz potwierdzi skręt przyczepka jądra lub najądrza i wykluczy skręt jądra, leczenie najczęściej ma charakter zachowawczy. Obejmuje ono odpoczynek, ograniczenie aktywności fizycznej, leki przeciwbólowe i przeciwzapalne oraz obserwację stanu miejscowego. Dolegliwości zwykle ustępują w ciągu kilku dni, choć miejscowa bolesność może utrzymywać się dłużej.
W wybranych przypadkach, przy bardzo silnym bólu, nasileniu stanu zapalnego, wątpliwościach diagnostycznych lub braku poprawy, konieczna może być interwencja chirurgiczna. Zabieg polega na usunięciu skręconego przyczepka i ocenie pozostałych struktur moszny. Decyzję zawsze podejmuje chirurg dziecięcy lub urolog dziecięcy po zbadaniu dziecka.
Skręt przyczepka jądra lub najądrza u chłopca zwykle nie prowadzi do uszkodzenia samego jądra, ale jego objawów nie wolno bagatelizować. Najważniejsze jest odróżnienie skrętu przyczepka od skrętu jądra, który wymaga natychmiastowego leczenia. Każdy ból moszny u chłopca powinien być traktowany poważnie i skonsultowany ze specjalistą jak najszybciej.
